Professional vanuit je hart voor liefdevolle en gelijkwaardige (jeugd)zorg, onderwijs en sociaal domein - met Mascha Struijk

#101 We vragen niet wat je doelen zijn, de kinderen wonen hier - Ellen van der Hulst (Heppie (t)Huis | Het Vergeten Kind)

"We vragen niet wat je doelen zijn, de kinderen wonen hier"

Ellen van der Hulst is orthopedagoog bij het Heppie (t)Huis in Geldrop-Mierlo. Het Heppie (t)Huis is in 2019 gestart als initiatief van Het Vergeten Kind als reactie op de documentaire Alicia. Om te laten zien dat jeugdzorg ánders kan.

Ellen werkt vanaf de start mee om dit huis vorm te geven. Ze vertelt enthousiast over het klimaat van liefde en aandacht als basis (hechten moet), niet vragen wat je doelen zijn, intensief samenwerken met ouders, zo lang mogen blijven wonen als nodig is, geen groepsleiders maar opvoeders, meegaan naar de voetbalclub om de trainer te coachen om dit kind erbij te houden. Dat je kinderen met mega-ingewikkeld gedrag ook op deze manier kunt helpen, dat dat veel creativiteit, vasthoudendheid en intensiviteit vraagt maar dat je dan wel bétere hulp levert. Die kindvriendelijk is, dicht bij huis, middenin de samenleving, en daardoor voldoet aan de standaarden van het Kinderrechtenverdrag.

De gemeente financiert op een andere manier, waardoor alle beslissingen genomen worden op basis van 'is het nodig voor het kind? dan doen we het!'. Ook is er meer personele bezetting: uitgangspunt is altijd 3 opvoeders aanwezig voor de maximaal 8 kinderen. Dan is er natuurlijk veel meer mogelijk, dus het is niet zomaar te vergelijken met een andere residentiële setting. 

Het is juist om te laten zien dat andere financiering betere hulp voor kinderen kan realiseren. Dat daardoor kinderen in hun eigen gemeente kunnen worden opgevangen ipv doorgeplaatst te worden tot er een plek is waar ze passen - of tot gesloten omdat het niet anders meer kan. 

Ellen vertelt ook over haar persoonlijke ervaringen met isoleren als sociotherapeut in de Kinder en Jeugdpsychiatrie. Toen deed ze het, maar als ze er nu op terugkijkt is ze daar wel het contact met zichzelf een beetje kwijt geraakt. Ze heeft gewerkt op een manier waar ze nu niet meer achter kan staan, maar om je staande te houden op dat moment moet je je wel aanpassen. Nu Ellen in een andere omgeving werkt, merkt ze dat ze veel dichter bij zichzelf kan blijven en meer kan betekenen voor de kinderen, jongeren en hun ouders.

#100 Wat we doen mág gewoon niet, dit zou in het strafrecht onmogelijk zijn - Jolande uit Beijerse (Erasmus Universiteit | rechter plv)

"Wat we doen mág gewoon niet, dit zou in het strafrecht onmogelijk zijn"

Jolande uit Beijerse is al meer dan 30 jaar hoofddocent Strafrecht en sinds 2021 hoogleraar Justitiële Jeugdinterventies. Daarin gaat het om de combinatie tussen het jeugdstrafrecht en het jeugdbeschermingsrecht. Naast de wetenschap is ze ook actief in de praktijk, als rechter plv en lange tijd bij JJI De Hartelborgt.

Bekeken vanuit de rechtspositie van jongeren in het strafrecht is het onbegrijpelijk hoe dat geregeld is rond de Jeugdzorg Plus, wat onder het jeugdbeschermingsrecht valt. Jolande heeft al sinds 2008 hierover gesproken en gepubliceerd. We voldoen op veel punten niet aan het Kinderrechtenverdrag en andere regelgeving waar Nederland zich aan gebonden heeft en het is eigenlijk heel gek dat het nog steeds in deze vorm bestaat. 

Als je een hoofddocent/ hoogleraar uitnodigt in de podcast, weet je dat je een bak aan kennis binnenhaalt. Jolande geeft een minicollege over de (ontstaans)geschiedenis van de gesloten jeugdzorg, gaat in op de verschillen tussen jeugdstrafrecht en jeugdbeschermingsrecht, vertelt over Spanje en Duitsland en nog veel meer. Maar allemaal met een bevlogenheid en passie die maken dat ik liefst nog veel meer van haar zou willen horen. En allemaal ook gebaseerd op wat ze in de praktijk heeft gezien.

Het is verfrissend om vanuit een ander perspectief naar de gesloten jeugdzorg te kijken, namelijk het juridisch perspectief. Dat zet een aantal zaken in een ander daglicht en nog meer op scherp. Stof tot nadenken. En zoals Jolande zegt: tijd voor actie! 

#99 Je moet jeugdzorg los zien van kolommen - Giovanni Coenen (Xonar | Mondriaan Ggz)

"Je moet jeugdzorg los zien van kolommen"

Giovanni Coenen is al jaren vanuit verschillende kanten betrokken bij jongeren met ingewikkelde problematiek. Het is schrijnend hoe vaak deze jongeren 'doorgeschoven worden' van de ene naar de andere sector/ organisatie, van (open) jeugdzorg naar LVB-zorg, van kinderpsychiatrie naar gesloten jeugdzorg en vice versa. Om dit doorschuiven te verminderen - liefst voorkomen - hebben 4 organisaties (LVB-zorg, jeugdzorg, Kinder- en Jeugdpsychiatrie en gesloten jeugdzorg) in Zuid-Limburg afgesproken om deze jongeren gezamenlijk op te vangen met een plan op maat voor ieder kind. 

Giovanni vertelt bevlogen hoe hij het juist voor deze kinderen goed wil doen. De (jeugd)zorg is nu opgedeeld in kolommen, maar deze kinderen passen nooit in één kolom. Om dit te doorbreken is intensieve samenwerking nodig, een grote ambitie, doorzettingsvermogen en lef. Het is ook spannend, omdat je niet van tevoren weet hoe dit gaat ontwikkelen en wat het betekent voor de bestaande hulpvormen. Voor medewerkers brengt het daardoor ook veel onzekerheid.

Toch staat Giovanni samen met de andere bestuurders/ directeuren pal voor dit plan: het zijn ónze kinderen. We moeten ze leren leven, en dat gaat niet als ze steeds moeten verhuizen. Dus dit móet gewoon beter.

We praten over meetbare en merkbare goede zorg, over maatschappelijke idealen, over het belang van dromen, over zielige kinderen die veranderen in k*kinderen en over de beweging waar we in zitten om het beter te maken. We moeten het echt samen, met zn allen doen.

De betrokken organisaties in Zuid-Limburg zijn Via Jeugd (jeugdzorg plus), Xonar (jeugdzorg), Koraal (LVB-zorg) en Mondriaan (kinder- en jeugdpsychiatrie), met ook een belangrijke rol voor de gemeente Maastricht en de andere gemeenten.

#98 Blijf bij me, juist als het moeilijk wordt - Karine Jackson (Pactum)

"Blijf bij me, juist als het moeilijk wordt"

Karine Jackson zoekt als zorgadviseur samen met ouders en kinderen met complexe problemen naar passende hulp. Ook wel genoemd 'oppakken van complexe casuïstiek. Dit gaat vaak over jongeren voor wie gesloten als enige optie wordt gezien.

Karine vertelt dat het wat haar betreft allemaal véél beter kan en moet. De verandering richting kleinschalige voorzieningen is goed en belangrijk, maar het gaat niet ver genoeg. We moeten anders gaan kijken, anders gaan denken. Expertise toevoegen aan de plek waar het kind verblijft, zodat een kind niet hoeft te verhuizen. Veel meer inzetten op het thuis vormgeven van intensieve hulp kan echt uithuisplaatsingen voorkomen, daar zijn al veel voorbeelden van. 

Als je een goed (alternatief) plan hebt, dan zijn veel gemeenten bereid om het mogelijk te maken. De inhoud overtuigt, zelfs als het duurder is. We moeten dit beter leren vertellen en dan blijkt er veel meer kan dan je op voorhand denkt. We kunnen dingen mogelijk maken die onmogelijk lijken, als je een heel goed plan hebt in combi met een krachtig verhaal.

We praten over het volgen van een wegloopprotocol tegenover het praten met een kind, over watertrappelen en je gevoel serieus nemen, over de droom om miljonair te worden en over het auti-clubje bij de voetbal. 

Karine vertelt over Onvoorwaardelijk Wonen, een nieuwe hulpvorm voor jongeren met autisme en gedragsproblemen. Deze groep komt vaak in de jeugdzorgplus terecht. Onvoorwaardelijk wonen is een samenwerking tussen Pactum en Karakter (Kinder- en jeugdpsychiatrie), gebaseerd op de autonomie van het kind, samenwerking met de ouders en maatwerk voor iedere jongere. 

 

#97 Deze kinderen schreeuwen om verbinding, wegstoppen helpt niet - Suzan Terweij (Parlan)

"Deze kinderen schreeuwen om verbinding, wegstoppen helpt niet"

Suzan Terweij is samen met haar collega's bij Parlan op zoek naar alternatieven voor een gesloten jeugdzorg. Zij werkte eerder bij Transferium, een grootschalige jeugdzorgplus-locatie en kent de jongeren en de hulpvorm dus goed..

Suzan vertelt over nieuwe vormen van hulp voor kinderen met complexe problemen. Door een intensieve ambulante, vasthoudende benadering waarbij het contact met de jongere de basis vormt zijn al heel wat gesloten plaatsingen voorkomen. Daarnaast is er een aantal kleinschalige voorzieningen (max 4-5 kinderen), alleen voor kinderen uit de directe omgeving zodat hun eigen netwerk deel uitmaakt van hun dagelijks leven.

Het is elke keer weer zoeken naar wat werkt bij dit kind. Behandeling en ondersteuning op maat. Moet dit kind echt uit huis - gaat dat helpen? Veel van deze kinderen vermijden hulpverleners en je moet als hulpverlener heel veel moeite doen voor contact. Maar áls je doorzet en volhoudt lukt het bijna altijd om in contact te komen en komen de kinderen in beweging. Dan kun je ze veel beter helpen.

We praten over of het jeugdzorgsysteem veranderd moet worden, over niet-meer-doorplaatsen, over dat kinderen ergens een thuis moeten/ mogen hebben, over 'slechte vrienden'. Over mee laten kijken en het organiseren van je eigen kritiek van buitenaf, liefst door mensen van buiten de hulpverlening. 

Ook vertelt Suzan waarom ze een brief met excuses aan Nienke heeft geschreven, een van de jongeren die in de jeugdzorg-plus verbleef toen Suzan daar betrokken was en nu een van de gezichten is tijdens de Week van het Vergeten Kind. Het gaat niet alleen om het vanaf nu beter doen, maar de kinderen die schade hebben ondervonden hebben recht op sorry. Dat we erkennen in plaats van nog een keer uitleggen.

Dat is pijnlijk voor ons als professionals. Suzan vindt terugkijken dat er dingen echt niet goed zijn geweest, hoewel ze juist trots was op hoe de gesloten jeugdzorg bij Parlan eruit zag. Dat is pijnlijk voor jezelf, maar nog veel pijnlijker voor de jongeren die ermee te maken hebben gehad. En daarom moeten we sorry zeggen.

#96 Geef het kind in ieder geval het gevoel dat je het hebt geprobeerd - Jason Bhugwandass en Sanne van der Laan (ExpEx | Het Vergeten Kind)

"Geef het kind in ieder geval het gevoel dat je het hebt geprobeerd"

Jason Bhugwandass en Sanne van der Laan hebben in de gesloten jeugdzorg gezeten en geven de kinderen een gezicht in de campagne van Het Vergeten Kind "Stop de gesloten jeugdzorg".

In dit gesprek vertellen zij waarom zij volledig achter deze (harde) campagne staan. In de gesloten jeugdzorg gebeuren dingen die kinderen beschadigen, daar geven zij uit hun eigen leven een aantal voorbeelden van. Zij benadrukken dat het géén aanklacht tegen de hulpverleners is, maar tegen het systeem.

Waarom bijvoorbeeld laten we een meisje van 14 jaar, verzwakt door haar eetstoornis, ophalen door een justitie-busje en moet ze handboeien om? Waarom vervoeren bewakers -in plaats van bekende hulpverleners- haar naar een plek aan de andere kant van het land waar ze nog nooit is geweest? Waar de 'kennismaking' betekent dat je tas en je lichaam gecontroleerd worden door mensen die je niet kent? 

Jason, Sanne en de andere jongeren willen graag SAMEN met de hulpverleners betere zorg ontwikkelen. Tegelijkertijd voel je hoe moeilijk het voor hen is als er gezegd wordt 'dat er ook veel goed gaat'. Het gaat om erkenning van de ervaringen, de pijn, de fouten.

Door het gesprek hoor je het thema 'gezien worden' door alles heen. Hulpverleners die laten merken dat ze ook buiten werktijd aan je denken. Dat je als jongere zonder contact met echte mensen eigenlijk niets kan leren. Dat als je kinderen wilt leren om in de samenleving mee te draaien, dat je ze dan ook een omgeving moet aanbieden die functioneert als de samenleving. Waar professionals menselijk zijn, contact maken. 

Dat de individuele hulpverleners daarin juist het verschil kunnen maken - of niet. Voor het kind is niet eens het belangrijkste dat iets lukt, maar wél dat je het hebt geprobeerd. Dat je je best voor hem/ haar hebt gedaan. Dat hij het waard is. Door een stap extra te zetten, door iets buiten de kaders te doen als dat goed is voor een kind.

Dank je wel Jason en Sanne dat jullie je verhaal willen delen om het beter te maken voor de kinderen van nu en de toekomst!

#95 De Koppeling sluit in 2022, dit ging eraan vooraf - Frederique Coelman (Levvel | De Koppeling | StroomOP)

"De Koppeling sluit in 2022, dit ging eraan vooraf"

Half 2022 sluit De Koppeling (locatie gesloten jeugdzorg in Amsterdam). In deze podcast vertelt Frederique Coelman hoe het in 2013 begon met de ambitie om gesloten jeugdzorg overbodig te maken.

Hoe is dit proces gegaan, welke stappen hebben zij gezet om dit doel te bereiken? wat zijn belangrijke momenten geweest? Dit gesprek bevat heel veel inspiratie, concrete toelichting van het veranderproces en voorbeelden. 

vooraf: Iedereen die werkt in de gesloten jeugdzorg doet naar eer en geweten zijn best om jongeren perspectief te bieden. Het is heel ingewikkeld werk, dat een groot beroep doet op de professionals in een soms onmogelijke situatie met 8-9 jongeren (die allemaal op hun eigen manier explosief zijn) bij elkaar op een groep. We moeten vooral ook de (werk)omstandigheden veranderen om betere zorg voor jongeren te realiseren. Deze podcast hoopt bij te dragen aan het verbeteren van de zorg voor deze jongeren én meer support voor de medewerkers.

Frederique benadrukt dat het een lerend proces is. Ook bij Levvel 'zijn er nog niet', maar het gaat de goede kant op. Belangrijk is om te erkennen dat we soms ook machteloos zijn, dat we het niet weten. Je móet het samen doen.

We praten over de verandering van een beheersmatig naar een relationeel leefklimaat, over het centraal stellen van onderwijs, over dat je het samen moet doen. Over machteloosheid, dat de samenleving als geheel verantwoordelijkheid draagt voor deze kinderen. Over dat werken in deze vorm van zorg te vergelijken is met topsport dus dat je de medewerkers heel goed moet ondersteunen en dat je achter ze moet staan. Over dat de isoleercellen in De Koppeling verdwenen zijn omdat ze niet meer gebruikt werden.

Twee ontwikkellijnen lopen naast elkaar:

1. verbetering van de zorg binnen de gesloten jeugdzorg (samen met de medewerkers en het onderwijs)  en

2. het creëren van alternatieven voor gesloten jeugdzorg (samen met heel veel externe samenwerkingspartners zoals JBRA, WSG, onderwijs, politie, open settings e.a.). Betere alternatieven worden ontwikkeld als je samen eraan committeert en door te dóen. 

Dank je wel Frederique, voor het zo uitgebreid delen van jullie ervaringen in Amsterdam!

 

 

 

 

 

#94 Gesloten jeugdzorg is voor iedereen heel pijnlijk - Margot Ende (Het Vergeten Kind)

"Gesloten jeugdzorg is voor iedereen heel pijnlijk"

Margot Ende is directeur van stichting Het Vergeten Kind. Vandaag start de campagne om de gesloten jeugdzorg te stoppen naar aanleiding van de documentaire JASON. Deze campagne is 'hard' en heel zwart-wit naar buiten toe. In deze podcast het verhaal erachter.

Waar staat Het Vergeten Kind eigenlijk voor, wat willen zij bereiken? En waarom zijn ze zo stellig in hun uitingen? We praten ook over de campagnes van de eerdere jaren, de trilogie van de films van Maasja Ooms en Willemijn Cerutti. 

Je hoort de persoonlijke betrokkenheid van Margot en waarom deze organisatie zo goed bij haar past. 

De campagne van nu gaat over het stoppen van gesloten jeugdzorg maar vooral over betere, eerdere hulp waardoor gesloten jeugdzorg niet meer nodig is. Dat gesprek moeten we met elkaar voeren. Het moet beter voor de kinderen, maar vooral ook voor de hulpverleners!

Margot vertelt over het onderzoek dat gedaan is naar de ervaringen van kinderen én hulpverleners met gesloten jeugdzorg. De uitkomst ervan was heftiger dan ook de onderzoekers van tevoren hadden bedacht. Verreweg de meeste kinderen vinden dat gesloten jeugdzorg hen (verder) getraumatiseerd heeft, en verreweg de meeste hulpverleners zijn van mening dat andere hulp beter was geweest. 

En dan nog: de cijfers zijn schokkend, maar de verhalen van de kinderen komen pas écht binnen. Daarom is deze campagne nodig: we móeten het beter doen en snel ook! Stoppen van gesloten jeugdzorg is een middel om betere hulp te realiseren.

Wil je meer weten over de campagne, het onderzoek, het manifest of de petitie? Wil je de campagne steunen/ de petitie tekenen? Ga naar www.hetvergetenkind.nl.

En: wil je op mij stemmen voor de VIDM-Award (heel graag!)? Dat kan op https://vidm.nl/vrouw-in-de-media-awards/provinciaal?prov=Utrecht. En vraag vooral je collega's, vrienden en familie ook hun stem uit te brengen :-)

 

#93 Je bent de eerste in 8 jaar die naar mijn eigen kinderen vraagt - Marieke Klein Entink (pleegzorg | entrea lindenhout)

"Je bent de eerste in 8 jaar die naar mijn eigen kinderen vraagt"

Marieke Klein Entink heeft ruime ervaring als pleegzorgbegeleider en draagt nu vanuit beleid en onderzoek bij aan het verbeteren van de pleegzorg. Samen met Yvonne Aartsen en Gé Haans schreef Marieke het boek 'Opgroeien in twee families'.

In afl 85 sprak ik met Yvonne Aartsen over het belang van contact tussen de pleegouders en eigen ouders. In deze aflevering ga ik met Marieke de diepte in over de eigen kinderen van pleegouders.

Marieke vertelt hoe ze zelf 'professional vanuit haar hart is' en als weekendpleegouder nog steeds met de voeten in de klei staat. Die praktijk inspireert in haar huidige rol in beleid en onderzoek. 

De positie en beleving van de eigen kinderen van pleegouders is tot nu toe een onbelicht thema. Tegelijkertijd heeft een deel van de break-downs te maken met de dilemma's rond de eigen kinderen, waar we nog weinig zicht op hebben. 

Pleegouders ervaren dilemma's in de verdeling van aandacht, het welzijn van hun eigen kinderen, de grenzen van hun eigen gezin, wat zij aan informatie mogen delen met hun eigen kinderen en bespreken deze meestal niet met de pleegzorgbegeleider. 

Door de eigen kinderen van pleegouders een stem te geven wordt de kans van een goed verloop van de plaatsing vergroot. En dat hoeft niet groots, het gaat vaak om het kleine. Het is zo belangrijk dat we daar in de begeleiding meer aandacht voor hebben.

Marieke vertelt veel over de ervaringen van de eigen kinderen van pleegouders, wat zij als lastig én als positief ervaren aan pleeggezin zijn. Want pleegbroers en -zussen hebben verrijkt je leven. Maar pleeggezinnen hebben begrip, erkenning én vragen nodig van buitenaf, van de pleegzorgbegeleider. Dat is het pleidooi van Marieke waar ik me van harte bij aansluit.

#92 Nog meer liefde en lef in 2022 - samen voor liefdevolle en gelijkwaardige jeugdzorg!

"Nog meer liefde en lef in 2022- samen voor liefdevolle en gelijkwaardige jeugdzorg!”

De allerbeste wensen! Aan het begin van het jaar ligt alles nog open, geen idee wat gaat brengen. Voor mij een moment om te weer te beseffen dat mijn focus niet ligt op wat er (niet) gaat gebeuren, maar vooral op wat ik wil bijdragen. Wat ik zelf kan doen, waar ik invloed heb. Omdat ik geleerd heb dat dat je áltijd helpt, ook in heel moeilijke situaties.

In 2022 ga ik weer lekker verder met de dingen die ik al doe en waar ik blij van word. De podcast staat in mijn top 3 dus ga ik zeker mee door. Ook komt er iets nieuws aan, of eigenlijk gaan we iets uitbouwen dat in het klein al bestaat. En jíj kunt daaraan meedoen. Omdat we samen zoveel meer liefde en lef hebben en de wereld mooier kunnen maken!